Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8

Inne metody leczenia depresji

Dziurawiec - czyli życie bez smutku

artykuł dr. n. farm. Jadwigi Nartowskiej z Zakładu i Katedry Farmakognozji Wydziału Farmacji w Warszawie

Preparaty z wyciągiem z dziurawca zwyczajnego poprawiają nastrój i samopoczucie chorych z depresją, umożliwiają życie bez smutku.
Smutek, przygnębienie, żal - to objawy obniżonego nastroju, które są odpowiedzią psychiki człowieka na niepowodzenia życiowe, rozczarowania lub przykre zdarzenia. Uczucia te są naturalne i zdarzają się każdemu z nas.
Niekiedy jednak obniżenie nastroju pojawia się bez uchwytnej przyczyny, jest tak głębokie i przeciąga się w czasie, że uniemożliwia normalne funkcjonowanie. Tego rodzaju stan nazywamy depresją.
W leczeniu depresji stosuje się wiele preparatów. Niektóre z tych leków powodują przykre skutki uboczne i nie są dobrze tolerowane przez pacjentów. Stale poszukuje się nowych substancji działających skuteczniej i bezpieczniej, akceptowanych przez pacjentów nawet przy długim stosowaniu, bo tego wymaga leczenie depresji.

Eureka!

Ostatnie trzydziestolecie przyniosło odkrycie takiego leku w świecie roślin. Okazał się nim dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum L.), który już w XVI w. sławny lekarz Paracelsus nazywał arniką dla nerwów. Zwany inaczej świętojańskim zielem, należy do rodziny dziurawcowatych (Guttiferae). Jest to wieloletnia roślina zielna rosnąca w wielu rejonach świata na półkuli wschodniej i zachodniej, bardzo pospolita w Europie Środkowej i w Polsce.

Nie tylko na nerwy

Ziele dziurawca zawiera wiele substancji czynnych o wielorakich właściwościach farmakologicznych, dzięki czemu surowiec znajduje różne zastosowania w terapii, zależnie od postaci używanego leku.
Wyciągi wodne bogate w składniki hydrofilne - glikozydy flawonoidowe, garbniki i fenolokwasy - działają ściągająco oraz rozkurczająco i są stosowane w dolegliwościach układu pokarmowego.
Wyciągi alkoholowe, zawierające składniki bardziej lipofilne - naftodiantrony (hyperycynę i związki pokrewne), pochodne floroglucynolu (hyperforynę i adhyperforynę) oraz ksantony i flawonoidy - mają właściwości przeciwdepresyjne.

Ale zalety!

Pierwsze prace oceniające skuteczność preparatów zawierających alkoholowe wyciągi z dziurawca w leczeniu depresji opublikowano w latach 1979-1993. W badaniach wzięło udział prawie 2 tys. pacjentów, którzy przyjmowali codziennie przez 2-6 tygodni 300-600 mg wyciągu alkoholowego z dziurawca. W większości wykonanych prac wykazano wyraźną skuteczność wyciągu w porównaniu do placebo. Podawany pod postacią różnych preparatów handlowych nie tylko działał skutecznie, ale był dobrze tolerowany przez pacjentów. Nie powodował nadmiernego uspokojenia i interakcji z alkoholem. Pacjenci, stosując preparaty z dziurawca, mogli normalnie pracować, a także prowadzić samochód.
Preparaty zawierające standaryzowany alkoholowy wyciąg z dziurawca zostały wprowadzone do lecznictwa i są powszechnie stosowane w leczeniu ambulatoryjnym słabych i średnio nasilonych stanów depresyjnych.
Prace wykonane w latach 1985-1993 rozpoczęły serię późniejszych badań. Wyciąg alkoholowy z dziurawca podawany zwykle 3 x dziennie po 300 mg, stosowany zazwyczaj od 4 do 6 tygodni działał skutecznie w leczeniu słabej i średnio nasilonej depresji. W jednym z badań w ocenie lekarzy i pacjentów powodował wyraźną poprawę lub nawet całkowite ustąpienie objawów u prawie 80% leczonych.

I bez działania ubocznego

Leczenie preparatami z dziurawca rzadko powodowało występowanie objawów ubocznych. Znacznie lepszą tolerancję leku naturalnego obserwowano także w badaniach porównujących jego skuteczność z typowymi syntetycznymi lekami przeciwdepresyjnymi, podczas leczenia którymi niepożądane skutki uboczne występowały zwykle dwukrotnie częściej.
Stwierdzona w wielu badaniach wyraźnie lepsza tolerancja wyciągu z dziurawca, przy bardzo zbliżonej do leków syntetycznych efektywności w leczeniu słabej i umiarkowanej depresji, dała nowe możliwości terapii. Szczególnie ważny jest brak silnego działania uspokajającego zioła objawiającego się uczuciem senności i zmęczeniem, co pozwala pacjentom na pełne funkcjonowanie w codziennym życiu.

Mechanizm działania

Wyciąg z dziurawca okazał się skutecznym lekiem w leczeniu słabej i umiarkowanej depresji, jednak mechanizm jego działania farmakologicznego nie jest ostatecznie wyjaśniony.
Początkowo uważano, że za zwiększenie stężenia neuroprzekaźników - serotoniny i adrenaliny, a więc za mechanizm działania przeciwdepresyjnego dziurawca, odpowiedzialna jest hyperycyna i związki pokrewne. Z późniejszych badań wynikało, że w ten sposób działają aglikony flawonoidowe, kwercytryna i 1, 3, 6, 7-tetra-hydroksyksanton. Wyniki niektórych prac przeczyły dotychczasowym poglądom o roli hyperycyny w działaniu przeciwdepresyjnym dziurawca.
W ostatnim okresie ukazało się wiele doniesień, że substancją odpowiedzialną za to działanie może być pochodna floroglucynolu - hyperforyna i związki pokrewne.
Badania trwają. Może okazać się, że dwie lub więcej grup związków w wyniku różnych mechanizmów powoduje przeciwdepresyjne działanie Hypericum perforatum.

I w depresji sezonowej

U niektórych osób występowanie objawów depresji jest związane z porą roku. Jesienią i zimą, gdy dzień jest krótki, a nasłonecznienie małe, pacjenci odczuwają zmęczenie, senność w ciągu dnia, spadek aktywności życiowej i obniżenie zdolności intelektualnych. W takich przypadkach skuteczne jest leczenie światłem, czyli fototerapia. Oprócz tego stosuje się też farmakoterapię lekami przeciwdepresyjnymi. Próby użycia wyciągu z dziurawca w leczeniu uzupełniającym tego schorzenia dawały obiecujące efekty. U pacjentów następowało zmniejszenie nasilenia choroby, a skuteczność dziurawca stosowanego wraz z terapią światłem była podobna do skuteczności syntetycznego leku przeciwdepresyjnego - fluoxetyny.
Ze względu na dobrą tolerancję można sądzić, że stosowanie tego naturalnego środka u pacjentów z depresją sezonową może być skuteczną i bezpieczną terapią, ale wymaga to jeszcze dalszych badań.

Fotowrażliwość

Wyciąg z dziurawca stosowany w leczeniu depresji jest dobrze tolerowany przez pacjentów, mimo że zawiera hyperycynę i jej pochodne, substancje o działaniu zwiększającym wrażliwość na światło. Stwierdzono, że dawki hyperycyny powodujące podwyższoną wrażliwość na światło słoneczne są znacznie większe niż stosowane w leczeniu depresji.
Warto jednak pamiętać, że różna wrażliwość osobnicza pacjentów nie pozwala wykluczyć ostrzejszej reakcji na światło słoneczne w czasie kuracji preparatami z dziurawcem. Noszenie ubrania chroniącego przed słońcem, nieopalanie się i stosowanie preparatów z filtrem przeciwsłonecznym zabezpieczy przed przykrymi konsekwencjami nadwrażliwości.

Z innymi lekami

Bardzo ważną cechą leku, ze względu na bezpieczeństwo stosowania, jest możliwość interakcji z innymi lekami. Wyciąg z dziurawca może zmniejszać skuteczność niektórych leków, obniżając ich stężenie terapeutyczne w osoczu. Dotyczy to indynaviru używanego w leczeniu zakażeń wirusem HIV, antykoagulantów m. in. warfaryny, cyklosporyn, steroidów antykoncepcyjnych, dextrometorfanu, teofiliny, amitriptyliny, a także digoksyny.
Możliwość wpływu wyciągu z dziurawca na działanie niektórych leków wymaga informowania pacjentów przez lekarzy i farmaceutów. Nie zmienia jednak faktu, że wyciąg z dziurawca jest lekiem skutecznym i dobrze tolerowanym, którego pozytywne efekty w leczeniu stanów depresyjnych obserwuje się po kilku tygodniach stosowania, podobnie jak w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych.

 Występowanie niepożądanych objawów ubocznych w dwóch grupach pacjentów przyjmujących leki*

Objawy niepożądane                         Wyciąg z dziurawca                     Maproptylina
Zmęczenie                                                      2                                          11
Zaburzenia układu pokarmowego                   8                                           8
Zawroty głowy, dezorientacja                         8                                           8
Suchość w ustach                                           3                                           7
Dolegliwości sercowe                                       0                                           3
Wysypka                                                        0                                           2
Inne objawy                                                   4                                            5
Łącznie                                                          25                                         44
* wg Harrer i wsp., 1994

źródło "Żyjmy dłużej" 10 (październik) 2000

2010-04-07

 Światłoterapia w psychiatrii

Co to jest fototerapia, kiedy się ją zaleca, jak wygląda leczenie. Czy światłoterapia jest leczeniem bezpiecznym?
 Fototerapia w Klinice Medox

Co to jest światłoterapia?

Światłoterapia czyli leczenie światłem jest stosowane wielu dziedzinach medycyny. Światło ultrafioletowe używane jest w dermatologii, światło widzialne zaś używane jest w onkologii i neonatologii. W psychiatrii światłoterapia stosowana jest od 1982 roku. Lampy stosowane w psychiatrii pozbawione są szkodliwych fal ultrafioletowych.
Światło poprzez receptory światła znajdujące się w oku oddziałuje na mózg. Reguluje ono rytmy biologiczne (patrz niżej), pobudza również pracę układu mózgu odpowiedzialnego między innymi za nastrój człowieka.

Rytmy biologiczne

Wiele procesów w organiźmie człowieka przebiega rytmicznie. Przykładowo o godz. 15.00 sprawność ruchowa oraz wrażliwość na bodźce osiągają najwyższą wartość; o godz. 16.00 największe są: akcja serca, ciśnienie krwi i temperatura ciała; o godz. 18.00 nerki produkują najwięcej moczu; o 2.00 w nocy maksymalne jest stężenie we krwi hormonu wzrostu - somatotropiny; o 6.00 zwiększa się stężenie hormonu nadnerczy (gruczoł dokrewny produkujący hormony) - kortyzolu we krwi, maleje za to stężenie innych ważnych hormonów człowieka: melatoniny produkowanej przez szyszynkę (gruczoł dokrewny) oraz insuliny wytwarzanej przez trzustkę (gruczoł dokrewny).

Kiedy zaleca się światłoterapię?

Światłolecznictwo stosuje się z powodzeniem w łagodzeniu wielu codziennych dolegliwości jak i w sytuacjach wymagających pomocy psychiatry lub psychoterapeuty. Należą tu przede wszystkim zaburzenia nastroju, zarówno tzw. chandra lub melancholia, jak i depresja (zaburzenie psychiczne, którego główne cechy to obniżenie nastroju, spadek energii życiowej i utrata zainteresowań). Leczenie światłem stosuje się w zaburzeniach depresyjnych sezonowych, tj. apatii, dokuczliwemu obniżeniu nastroju i energii, zmęczeniu i senności, które nawracają jesienią i zimą. W zaburzeniach tych światłoterapię można stosować również zapobiegawczo. Depresja sezonowa jest oporna na leczenie lekami przeciwdepresyjnymi!
Sesje światłoterapii są wskazane w rozmaitych zaburzeniach snu, którym towarzyszą zmęczenie, senność lub gorsze wykonywanie zadań codziennych. U ludzi starszych, u których leki nasenne mają zmniejszoną skuteczność leczenie światłem wydłuża czas i efektywność snu. Fototerapia jest stosowana z powodzeniem w leczeniu bulimii (zaburzenie odżywiania polegające na nadmiernym kontrolowaniu wagi ciała i napadach żarłoczności), jak również w leczeniu stanów napięcia przedmiesiączkowego i przedmiesiączkowych zaburzeń dysforycznych. Potwierdzono skuteczność stosowania światła widzialnego w niepokoju występującym o zmierzchu w chorobie Alzheimera (choroba Alzheimera jest jedną z postaci otępienia; polega ona na osłabieniu pamięci i zdolności intelektualnych człowieka prowadzącej do niemożności samodzielnego życia). Ta forma terapii stosowana jest ponadto w łagodzeniu zaburzeń snu spowodowanych pracą zmianową jak i szybką zmianą stref czasowych np. po locie samolotem (ang. jet lag).

Jak wygląda leczenie?

Długość leczenia jest zależna od rodzaju leczonego zaburzenia. W depresji sezonowej zaleca się wykonanie 10-14 sesji. Czas trwania sesji zależny jest od natężenia światła stosowanych lamp. Przykładowo w kierowanej przeze mnie Pracowni Światłoterapii Katedry i Kliniki Psychiatrii i Psychoterapii Śląskiej Akademii Medycznej pojedyncza sesja trwa 60 min.

Czy światłoterapia jest leczeniem bezpiecznym?

Nie znane są przeciwwskazania do stosowania światłoterapii. Można ją stosować np. u ludzi z wadą wzroku (krótko- lub dalekowzroczność) lub zaćmą (zaburzenie przejrzystości soczewki oka powodujące niewyraźne widzenie). W trakcie leczenia sporadycznie może wystąpić któryś z następujących objawów: ból głowy, ucisk w gałkach ocznych, napięcie, nadmierne uspokojenie, łzawienie oczu. Leczenie to można łączyć z lekami przeciwdepresyjnymi.
Co zrobić w przypadku stwierdzenia objawów depresji sezonowej?
Należy zwrócić się do lekarza psychiatry, który po badaniu może skierować do najbliższej pracowni fototerapii.

Autor opracowania: dr n. med. Marek Krzystanek, psychiatra
Recenzenci:dr hab. n. med. Irena Krupka-Matuszczyk
Źródło tekstu: Psychiatria On-Line
Adres www źródła: www.psychiatria.pl

Kontakt

NZOZ MEDOX
Nowy Modlin 43
05-180 Pomiechówek

tel.    22  785 58 62
fax.   22  785 58 62
kom.  781 66 50 50

info@medox.org.pl

Organ rejestrowy Wojewoda mazowiecki W-14

Nr księgi 000000022338

Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej MEDOX - świadczymy usługi:  Stacjonarne i całodobowe świadczenie zdrowotne - inne niż szpitalne

Ambulatorium NZOZ Medox - świadczymy usługi: Ambulatoryjne świadczenie zdrowotne

Zapytaj specjalistę

Gościmy na stronie

Odwiedza nas 88 gości oraz 0 użytkowników.