Choroba o niejednym obliczu, czyli kilka słów o rodzajach depresji

Obecnie można spotkać na łamach literatury wiele kryteriów, tworzących podział zaburzeń afektywnych. Depresja jest chorobą, która może występować samodzielnie, ale nie tylko. W Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10 przedstawiono zaburzenia, w przebiegu których może to zaburzenie występować.

Organiczne zaburzenia nastroju (afektywne) – F 06.3

Organiczne zaburzenia dwubiegunowe

Organiczne zaburzenia depresyjne

Organiczne afektywne zaburzenia mieszane

Depresja może występować w przebiegu chorób, w których dochodzi do uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego np. Stwardnienie Rozsiane, Choroba Alzheimera, Choroba Parkinsona lub innej choroby somatycznej.

Zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania spowodowane używaniem substancji psychoaktywnych F10 –F19

Jest to przykład występowania obniżonego nastroju, będącego rezultatem przyjmowania substancji psychoaktywnych np. przewlekłego picia alkoholu, zażywania narkotyków, leków. Depresję w tym przypadku traktuje się, jako objaw, a nie przyczynę. Jest to istotne z punktu widzenia leczenia, podstawą jest abstynencja od zażywanej substancji.

Zaburzenia schizoafektywne F25

Zaburzenie schizoafektywne typ depresyjny

W trakcie tego samego epizodu występują objawy depresji i schizofrenii. Pacjenci cierpiący na tego typu zaburzenie oprócz obniżonego nastroju, zahamowania, trudności w odczuwaniu przyjemności, zaburzeń snu doświadczają również objawów typowych dla schizofrenii, urojeń i omamów. Pacjenci mogą mieć wrażenie, że ich myśli mogą ulegać zakłócaniu, maja przekonanie, że są śledzeni itp.

Zaburzenia afektywne dwubiegunowe F31

W historii choroby muszą wystąpić, co najmniej dwa epizody, charakteryzujące się okresem podwyższonego nastroju, wzrostu poziomu energii (okres manii lub hipomanii) oraz okresem obniżonej aktywności, występującym smutkiem i przygnębieniem, spadkiem masy ciała, zaburzeniami snu . Mogą wystąpić również okresy powrotu do zdrowia zwane remisją lub eutymią.. Zaburzenia maniakalno – depresyjne występują równie często u kobiet jak i u mężczyzn. Czas trwania epizodów maniakalnych średnio wynosi  od 2 tygodni do 4-5 miesięcy, epizody depresji są zwykle dłuższe – wynoszą średnio 6 miesięcy. Dodatkowo obserwuje się, że im dłuższy czas trwania choroby, tym okresy powrotu do zdrowia (remisji) stają się coraz krótsze.

Epizod depresyjny F32

Epizod depresji łagodny

·         Bez objawów somatycznych

·         Z objawami somatycznymi

Epizod depresji umiarkowany

·         Bez objawów somatycznych

·         Z objawami somatycznymi

Epizod depresji ciężki bez objawów psychotycznych

Epizod depresji ciężki z objawami psychotycznymi

Inne epizody depresyjne

Epizod depresyjny nieokreślony

Czas trwania powyższej opisanych epizodów nie powinien być krótszy niż 2 tygodnie. Powyższy podział wskazuje na różnice w kwestii nasilenia objawów depresyjnych. Jest to istotne z punktu widzenia codziennego funkcjonowania pacjenta (wykonywania podstawowych obowiązków). Dodatkowo w przypadku ciężkiego nasilenia depresji mogą wystąpić objawy psychotyczne, które charakteryzują się urojeniami, omami, zgodnymi z występującym nastrojem.

Zaburzenia depresyjne nawracające F 33       

 Zaburzenia depresyjne nawracające, obecnie epizod depresyjny łagodny

·         Bez objawów somatycznych

·         Z objawami somatycznymi

Zaburzenia depresyjne nawracające, obecnie epizod depresyjny umiarkowany

·         Bez objawów somatycznych

·         Z objawami somatycznymi

Zaburzenia depresyjne nawracające, obecnie epizod depresyjny ciężki bez objawów psychotycznych

Zaburzenia depresyjne nawracające, obecnie epizod ciężki z objawami psychotycznymi

Zaburzenia depresyjne nawracające, obecnie remisja

Inne nawracające zaburzenia depresyjne nawracające zaburzenia depresyjne, nieokreślone

Cechą charakterystyczną są powtarzające się epizody depresji łagodnej, umiarkowanej, ciężkiej. Należy wykluczyć występowanie epizodów manii lub hipomanii w historii choroby.

Utrwalone zaburzenia nastroju F34

Cyklotymia – F34.0

Są to powtarzające się wahania nastroju pomiędzy łagodnie wyrażonym nastrojem depresyjnym a łagodnie przejawiającym się podwyższonym nastrojem. Okres trwania jest długi, początek może być obserwowany już we wczesnej młodości. Łagodność zmian oraz nasilenia powoduje, że u osób cierpiących na cyklotymię nie następuje tak drastyczny rozpad pełnionych ról społecznych, (co często ma miejsce u chorych cierpiących na chorobę maniakalno-depresyjną).

Dystymia - F34.1

Jest to przewlekle utrzymujący się obniżony nastrój. Przebieg choroby charakteryzuje się okresami dobrego samopoczucia (dni, tygodnie), jednakże dominują okresy przygnębienia, wzmożonej męczliwości (miesiące).  Brak zadowolenia, zniechęcenie, zaburzenia snu nie powodują rozpadu wykonywania codziennych obowiązków. W literaturze przedmiotu można dystymię określa się również, jako depresję nerwicową lub nerwicę depresyjną.

Inne zaburzenia nastroju F38

Przeglądając literaturę przedmiotu często można spotkać uproszczony podział depresji. Wyróżnia się ze względu na przyczynę:

·         Depresję endogenną (zaburzenia afektywne jednobiegunowe, zaburzenia afektywne dwubiegunowe, zaburzenia afektywne nawracające, zaburzenia schizoafektywne), podłożem są zakłócenia biologiczne z wykluczeniem uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego

·         Depresję egzogenną (depresja w przebiegu choroby alkoholowej, uzależnienia od narkotyków, leków), podłożem jest działanie toksycznego czynnika zewnętrznego.

·         Depresje psychogenne, gdzie przyczyną jest silny jednorazowy uraz psychiczny

Zróżnicowany przebieg, różne przyczyny, różnice w nasileniu objawów obrazują jak złożonym zjawiskiem jest depresja.

Literatura cytowana:

Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10 (2000), Instytut Psychiatrii i Neurologii, Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne Vesalius, Kraków-Warszawa

Hallstrom C., McClure N, (2007), Odpowiedzi na pytania Depresja, Elsevier Urban & Partner, Wrocław

Hammen C., (2004), Depresja, GWP, Gdańsk

Seligman M.E.P., Walker E.F., Rosenhan D.L.,(2001), Psychopatologia, (rozdz.7), Zysk I S-ka, Poznań

Święcicki Ł.,(2010), Depresja, Zwykła Choroba?, Elsevier Urban & Partner, Wrocław