Polineuropatia

Wpływ danej jednostki na trawienie i wchłanianie produktów spożywczych

Polineuropatia nie związana z cukrzycą jest często wywoływana przez połączenie toksycznego wpływu alkoholu, uszkodzenia wątroby oraz utraty masy ciała z powodu złej diety. W wyniku powyższych czynników pojawiają się groźne niedobory białka oraz witamin, szczególnie B1 i innych witamin z grupy B niezbędnych przy procesach gojenia i regeneracji.

Rola diety

Dieta przy polineuropatii ma na celu przede wszystkim eliminację czynnika toksycznego (tj. alkoholu), usprawnienie funkcji wątroby i doprowadzenie do wyrównania niedoborów żywieniowych będących główną przyczyną pojawienia się tej jednostki.
Dieta powinna być lekkostrawna z ograniczeniem tłuszczów, szczególnie zwierzęcych oraz zwiększonym udziałem produktów zbożowych i pokarmów o wysokiej wartości odżywczej i zawartości białka.

Zalecenia dietetyczne

• Jadać 4 - 6 małych objętościowo posiłków w ciągu dnia;
• Posiłki spożywać o regularnych porach z 2 - 3 godzinnymi przerwami;
• Między posiłkami można tylko pić wodę mineralną lub inne napoje obojętne np. słabe niesłodzone napary herbaty;
• Pierwszy posiłek należy spożywać w ciągu pierwszej godziny po przebudzeniu;
• Ostatni posiłek należy spożywać około 2 - 3 godziny przed snem;
• Potrawy należy bardzo dokładnie żuć;
• Nie należy pić w trakcie posiłku;
• Należy wypijać co najmniej 1,5 litra płynów dziennie;
• Produkty zbożowe będące dobrym źródłem witaminy B1 powinny być spożywane prawie w każdym posiłku;
• Dozwolone warzywa i owoce należy spożywać prawie w każdym posiłku;
• Powinno się spożywać 2 - 3 porcje chudego niesłodzonego nabiału dziennie;
• Należy spożywać co najmniej 3 porcje ryb morskich tygodniowo;
• Należy znacznie ograniczyć spożycie ciężkich potraw, tłustego mięsa i tłustych wędlin;
• Tłuszcze dobrej jakości (olej, oliwa z oliwek) należy dodawać do gotowych potraw w ograniczonych ilościach;
• Warto co najmniej raz w tygodniu zastępować mięso delikatnymi nasionami roślin strączkowych porządnie ugotowanymi i rozdrobnionymi (np. w formie zupy krem z soczewicy);
• Należy ograniczyć sól i ostre przyprawy;
• Należy bezwzględnie unikać alkoholu;
• Warto suplementować dietę witaminami z grupy B, szczególnie witaminą B1;
• Każdego dnia należy uprawiać co najmniej 20 minut aktywności fizycznej o intensywności adekwatnej do stanu zdrowia i wydolności fizycznej.

Zalecane metody przyrządzania posiłków

Zalecane:

Gotowanie w wodzie, gotowanie na parze, duszenie bez uprzedniego obsmażania, pieczenie w folii, rękawie lub naczyniu żaroodpornym, opiekanie na ruszcie, potrawy w galarecie, warzywa i owoce na surowo (według indywidualnej tolerancji), kasza i ryż gotowane w małej ilości wody aby ograniczyć straty witamin

Przeciwwskazane:

Smażenie, szczególnie w panierkach, odsmażanie, duszenie w ciężkich sosach, zupy i wywary na tłustym mięsie, pieczenie z dodatkiem tłuszczu, okrasa do ziemniaków i potraw mącznych

Przykładowy jadłospis

Poniższy jadłospis uwzględnia zapotrzebowanie na składniki odżywcze mężczyzny w wieku 40 lat o niskiej aktywności fizycznej z prawidłową masą ciała i polineuropatią.
Każdy powinien mieć indywidualnie ustalony plan żywieniowy uwzględniający jego stan zdrowotny, kondycję fizyczną, zapotrzebowanie na składniki odżywcze, płyny.
Poniższy jadłospis trzeba traktować tylko jako przykład diety, którą specjalista dietetyk doprecyzowuje podczas indywidualnego prowadzenia pacjenta.
Ilość kcal w poniższym jadłospisie wynosi 2500.

I posiłek

Chleb mieszany z pastą z tuńczyka, herbata zielona z cytryną i łyżką miodu
Składniki:
4 kromki pieczywa pszenno-żytniego ze słonecznikiem, ½ puszki tuńczyka w sosie własnym, *serek twarogowy homogenizowany naturalny (do smarowania pieczywa), łyżeczka musztardy, łyżka pokrojonego szczypiorku, plaster cytryny do herbaty

* Serek twarogowy do smarowania pieczywa można bez problemu dostać w każdym sklepie na dziale z nabiałem tuż przy twarogach. Nie należy jego mylić z serkiem topionym!

II posiłek

Kanapka z pieczonym schabem, ogórkiem kwaszonym i kiełkami rzodkiewki, woda mineralną z plastrem cytryny
Składniki:
3 kromki chleba graham posmarowanego łyżeczką *margaryny typu miękkiego, 3 cienkie plasterki schabu pieczonego, 9 plasterków ogórka kwaszonego, łyżka *kiełków do posypania kromek chleba

* Margaryna typu miękkiego to taka, którą bez problemu zaraz po wyjęciu z lodówki można posmarować pieczywo . Uważaj aby nie była z dodatkiem masła albo tłuszczy utwardzanych.
* Kiełki można kupić na dziale z warzywami. Każdy rodzaj kiełków jest bombą witaminową zatem nie warto ograniczać się tylko do kiełków rzodkiewki i dodawać je do wielu potraw.

III posiłek

Ryba gotowana z brokułem na parze w sosie cytrynowo-koperkowym , kasza jęczmienna drobnoziarnista, szklanka soku jabłkowego
Składniki:
Filet dorsza (250g surowej, świeżej ryby), łyżka oliwy w oliwek, 2 łyżeczki soku z cytryny, skórka ze startej na tarce o drobnych oczkach cytryny, 1/3 łyżeczki musztardy, ½ łyżeczki miodu pszczelego, sól, pieprz, łyżka posiekanego koperku, torebka kaszy jęczmiennej (100g), szklanka różyczek brokuła

>> Kaszę ugotować wg przepisu znajdującego się na opakowaniu.
>> Do garnka z niewielką ilością wrzącej wody włożyć sitko do gotowania na parze. Rybę, umyć, osuszyć , przyprawić solą, pieprzem, położyć na sitko i przykryć pokrywką. Gotować ok.12-13 minut.
>> Brokuł dołożyć do ryby po ok.4 minutach tak aby się nie rozgotował. W między czasie przygotować sos
>> Do małego słoiczka wlać oliwę, sok z cytryny, dodać odrobinę musztardy i miodu, doprawić solą i pieprzem, dodać koperek. Zamknąć słoiczek i potrząsać nim dopóki wszystkie składniki sosu się nie połączą. Sosem polać ugotowaną rybę i brokuł.

IV posiłek

Sałatka owocowa z serkiem waniliowym
Składniki:
Opakowanie serka waniliowego (150g), 1/3 jabłka, 1/2 pomarańczy,1/2 banana, szczypta cynamonu

>> Owoce pokroić na małe kawałki, dodać do serka waniliowego, posypać szczyptą cynamonu

V posiłek

Sałatka z makaronu pełnoziarnistego, pomidorów, świeżej bazylii i dodatkiem sera typu feta, herbata owocowa z łyżką syropu malinowego
Składniki:
Szklanka makaronu typu penne, duży pomidor,1/3 długiego ogórka świeżego, plaster sera typu feta, łyżeczka oliwy, kilka listków świeżej *bazylii

>> Makaron ugotować wg przepisu znajdującego się na opakowaniu, po ugotowaniu odcedzić i polać oliwą z oliwek, aby się nie posklejał.
>> Pomidora pokroić w kostkę i to samo zrobić z ogórkiem oraz serem typu feta. Listki bazylii porwać w dłoniach i posypać nimi sałatkę.

*Świeżą bazylię można kupić w każdym większym supermarkecie na dziale warzyw i owoców

 

Uszkodzenie trzustki w stopniu umiarkowanym

Wpływ danej jednostki na trawienie i wchłanianie produktów spożywczych

Uszkodzenie trzustki wywołuje zaburzenie dwóch bardzo istotnych jej funkcji. Zaburzenie funkcji zewnątrzwydzielniczej trzustki prowadzi do znacznego pogorszenia trawienia spożytych pokarmów, szczególnie tłuszczów, co w konsekwencji doprowadza do biegunek tłuszczowych i niedoboru witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K). Uszkodzenie funkcji wewnątrzwydzielniczej trzustki prowadzi do powstania cukrzycy wynikającej z braku lub zbyt małej liczby funkcjonujących komórek gruczołowych w tym narządzie. Zaburzenia poziomu glukozy we krwi w wyniku uszkodzenia trzustki może doprowadzać do groźnych dla życia stanów hipoglikemii (niedocukrzenia) oraz hiperglikemii (przecukrzenia). Dodatkowym aspektem żywieniowym uszkodzenia trzustki jest ból brzucha wywoływany przez spożywane posiłki (szczególnie tłuste), konsekwencją czego jest często świadome unikanie pokarmów, za czym idą spadek masy ciała oraz niedożywienie utrudniające leczenie.

Rola diety

Rola diety przy uszkodzeniu trzustki umiarkowanego stopnia polega na wyrównaniu niedoborów żywieniowych, ograniczeniu biegunek tłuszczowych i objawów bólowych oraz opanowaniu zaburzeń poziomu glukozy we krwi w celu zahamowania utraty masy ciała i usprawnienia leczenia.
Dieta powinna być lekkostrawna ze znacznym ograniczeniem spożycia tłuszczów i cukrów prostych, oraz nieco zwiększoną ilością łatwostrawnego białka.

Zalecenia dietetyczne

• Jadać 5 - 7 małych objętościowo posiłków w ciągu dnia;
• Posiłki spożywać o regularnych porach z 2 - 3 godzinnymi przerwami;
• Pierwszy posiłek należy spożywać w ciągu pierwszej godziny po przebudzeniu;
• Ostatni posiłek należy spożywać około 2 - 3 godziny przed snem;
• Jadane potrawy powinny być lekkie i o wysokiej wartości odżywczej;
• Należy spożywać posiłki świeżo przygotowane (przyrządzane tego samego dnia);
• Spożywane posiłki powinny mieć temperaturę umiarkowaną (zbyt gorące i zbyt zimne mogą wywołać dolegliwości bólowe);
• Potrawy należy bardzo dokładnie żuć;
• Nie należy pić w trakcie posiłku;
• Należy wypijać co najmniej 1,5 litra płynów dziennie;
• Produkty zbożowe powinny być spożywane w małych jednorazowych porcjach dodawanych prawie do każdego posiłku;
• Dozwolone warzywa i owoce należy spożywać w kilku posiłkach w ciągu dnia;
• Powinno się spożywać 3 porcje chudego niesłodzonego nabiału dziennie;
• Należy spożywać co najmniej 3 porcje chudych ryb tygodniowo;
• Należy całkowicie wyeliminować z diety tłuste mięso i wędliny;
• Tłuszcze dobrej jakości (olej, oliwa z oliwek) należy spożywać w bardzo ograniczonych ilościach;
• Należy ograniczyć ostre przyprawy;
• Należy bezwzględnie unikać alkoholu;
• Warto suplementować dietę witaminami rozpuszczalnymi w tłuszczach (A, D, E, K) oraz witaminami z grupy B i kwasem foliowym;
• W zależności od stopnia uszkodzenia funkcji zewnątrzwydzielniczej trzustki, lekarz może zalecić zażywanie enzymów trzustkowych wraz z posiłkami;
• Każdego dnia należy uprawiać co najmniej 20 minut aktywności fizycznej o intensywności adekwatnej do stanu zdrowia i wydolności fizycznej.

Metody przyrządzania posiłków

Zalecane:

Gotowanie w wodzie, gotowanie na parze, duszenie bez uprzedniego obsmażania, pieczenie w folii, rękawie lub naczyniu żaroodpornym, potrawy w galarecie, rozdrobnione warzywa na surowo (według indywidualnej tolerancji)

Przeciwwskazane:

Smażenie, szczególnie w panierkach, odsmażanie, duszenie w ciężkich sosach, zupy i wywary na tłustym mięsie, pieczenie z dodatkiem tłuszczu, okrasa do ziemniaków i potraw mącznych, potrawy z dodatkiem dużej ilości masła, śmietany czy jaj, duże jednorazowe porcje mięsa

Przykładowy jadłospis

Poniższy jadłospis uwzględnia zapotrzebowanie na składniki odżywcze mężczyzny w wieku 40 lat o niskiej aktywności fizycznej z nieznaczną niedowagą i przewlekłym zapaleniem trzustki.
Każdy powinien mieć indywidualnie ustalony plan żywieniowy uwzględniający jego stan zdrowotny, kondycję fizyczną, zapotrzebowanie na składniki odżywcze, płyny.
Poniższy jadłospis trzeba traktować tylko jako przykład diety, którą specjalista dietetyk doprecyzowuje podczas indywidualnego prowadzenia pacjenta.
Ilość kcal w poniższym jadłospisie wynosi 2600.

I posiłek

Kanapka z szynką z piersi indyka i świeżym ogórkiem, herbata czarna z syropem malinowym
Składniki:
4 kromki pieczywa mieszanego ze słonecznikiem, 4 plastry szynki z indyka, 2 łyżki *serka twarogowego do smarowania pieczywa, 9 grubych plasterków ogórka posypanych łyżką posiekanego koperku, łyżka syropu malinowego do herbaty

* Serek twarogowy do smarowania pieczywa można bez problemu dostać w każdym sklepie na dziale z nabiałem tuż przy twarogach. Nie należy jego mylić z serkiem topionym!

II posiłek

Twarożek ze szczypiorkiem z chlebem typu mieszanego, butelka (0,33 ml) soku jabłkowego
Składniki:
3 grube plastry sera twarogowego półtłustego, łyżka szczypiorku, 3 kromki chleba typu graham posmarowanego łyżeczką *margaryny typu miękkiego

* Margaryna typu miękkiego to taka, którą bez problemu zaraz po wyjęciu z lodówki można posmarować pieczywo . Uważaj aby nie była z dodatkiem masła albo tłuszczy utwardzanych.

III posiłek

Kurczak w płatkach owsianych , ryż brązowy i brokuły skropione cytryną, szklanka kompotu wiśniowego
Składniki:
½ piersi kurczaka (120g surowego mięsa), 2 łyżki jogurtu, 4 łyżki płatków owsianych, sól, pieprz, ulubione zioła, torebka ryżu brązowego (100 g), szklanka różyczek brokuła, 2 łyżeczki soku z cytryny

>> Włączyć piekarnik na 180 °C. Kurczaka oczyścić, umyć, osuszyć papierowym ręcznikiem, pokroić w podłużne paski. Posypać szczyptą soli, pieprzu i obtoczyć w jogurcie naturalnym, odstawić do lodówki na 30 minut. Kurczaka obtoczyć w płatkach. Blachę wyłożyć folia aluminiową, posmarować olejem rzepakowym. Kurczaka włożyć na blachę do rozgrzanego piekarnika. Piec 15-20 minut.
>> Ryż ugotować wg przepisu znajdującego się na opakowaniu.
>> Brokuł wrzucić na wrzącą posoloną wodę i gotować około 5-7 minut. Po wyjęciu z wody skropić sokiem z cytryny

IV posiłek

Budyń śmietankowy z płatkami owsianymi i mrożonymi truskawkami
Składniki na 2 porcje:
Opakowanie budyniu śmietankowego , 2 szklanki mleka 1,5%, 2 łyżki płatków pszennych lub owsianych, szklanka mrożonych *truskawek

>> Truskawki wyjąć z zamrażarki i wrzucić do dwóch salaterek. Budyń zrobić wg przepisu znajdującego się na opakowaniu, gotować razem z płatkami. Ugotowany budyń wlać do salaterek z mrożonymi truskawkami.

* Zamiast truskawek można użyć innych owoców mrożonych np. mieszanki owoców leśnych

V posiłek

Zupa krem z pomidorów z makaronem, herbata owocowa z łyżką miodu pszczelego
Składniki:
¾ szklanki makaronu typu świderki, puszka pomidorów krojonych w puszcze, łyżeczka oliwy, łyżeczka koncentratu pomidorowego, sól, pieprz, szczypta cukru, łyżka serka twarogowego do smarowania pieczywa typu fromage, kilka listków świeżej *bazylii

>> Makaron ugotować wg przepisu znajdującego się na opakowaniu, po ugotowaniu odcedzić i polać oliwą z oliwek, aby się nie posklejał.
>> Pomidory z puszki wrzucić do garnka, dodać koncentrat pomidorowy, przyprawić solą, pieprzem i czekać aż nadmiar soku pomidorowego odparuje. Gotować do uzyskania konsystencji zupy krem. Wlać do talerza z makaronem, udekorować łyżką serka twarogowego do smarowania pieczywa/ jogurtu typu greckiego lub bałkańskiego i świeżą bazylią

*Świeżą bazylię można kupić w każdym większym supermarkecie na dziale warzyw i owoców
 

Uszkodzenie wątroby w stopniu umiarkowanym

Wpływ danej jednostki na trawienie i wchłanianie produktów spożywczych

Postępujące uszkodzenie wątroby wpływa bezpośrednio na trawienie i wchłanianie składników odżywczych dostarczanych wraz z dietą. Im większy stopień uszkodzenia miąższu wątroby, tym większe zaburzenia przyswajania składników odżywczych. Dochodzi w szczególności do utrudnionego trawienia spożytego tłuszczu oraz objawów niestrawności lub dyskomfortu w okolicy wątroby przy spożyciu posiłku zawierającego większą ilość tłuszczu. Zaburzeniu ulega również wchłanianie i magazynowanie glukozy (cukrów prostych) przez wątrobę. Może to prowadzić do insulino-oporności i objawów cukrzyco-podobnych. Uszkodzenie wątroby prowadzi również do zaburzenia wchłaniania spożytego białka oraz jego syntezy przez wątrobę. W konsekwencji tego dochodzi do niedożywienia białkowego w organizmie, co z kolei utrudnia procesy regeneracji wątroby. Przewlekłe zaburzenie funkcji wątroby prowadzi również do niedoborów witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K), witaminy C, kwasu foliowego oraz witamin z grupy B, a także takich składników mineralnych jak magnez, potas, cynk i selen.

Rola diety

Dieta przy uszkodzeniu wątroby umiarkowanego stopnia ma na celu przede wszystkim wyrównanie niedoborów żywieniowych, ograniczenie czynników uszkadzających lub przeciążających wątrobę oraz usprawnienie trawienia i wchłaniania składników odżywczych, aby umożliwić regenerację miąższu wątroby.
Dieta powinna być lekkostrawna i zrównoważona z ograniczoną ilością tłuszczów, szczególnie zwierzęcych i cukrów prostych, oraz nieco zwiększoną ilością łatwostrawnego białka.

Zalecenia dietetyczne

•    Jadać 5 - 6 małych objętościowo posiłków w ciągu dnia;
•    Posiłki spożywać o regularnych porach z 2 - 3 godzinnymi przerwami;
•    Między posiłkami można tylko pić wodę mineralną lub inne napoje obojętne np. słabe niesłodzone napary herbaty;
•    Pierwszy posiłek należy spożywać w ciągu pierwszej godziny po przebudzeniu;
•    Ostatni posiłek należy spożywać około 2 - 3 godziny przed snem;
•    Należy spożywać posiłki świeżo przygotowane (przyrządzane tego samego dnia);
•    Potrawy należy bardzo dokładnie żuć;
•    Należy unikać spożywania owoców oraz słodyczy na ostatni posiłek;
•    Nie należy pić w trakcie posiłku;
•    Należy wypijać co najmniej 1,5 litra płynów dziennie;
•    Tłuszcze dobrej jakości (olej, oliwa z oliwek) należy dodawać do gotowych potraw w bardzo ograniczonych ilościach;
•    Dozwolone warzywa należy spożywać w co najmniej 3-4 posiłkach w ciągu dnia;
•    Ilość spożywanych owoców należy ograniczyć do 2 porcji dziennie;
•    Powinno się spożywać 2 - 3 porcje chudego niesłodzonego nabiału dziennie;
•    Należy spożywać co najmniej 3 porcje ryb tygodniowo;
•    Należy znacznie ograniczyć spożycie tłustego mięsa i tłustych wędlin;
•    Słodycze należy ograniczyć do 1 - 2 małych porcji w ciągu tygodnia;
•    Należy ograniczyć sól i ostre przyprawy;
•    Należy bezwzględnie unikać alkoholu;
•    Każdego dnia należy uprawiać co najmniej 20 minut aktywności fizycznej o intensywności adekwatnej do stanu zdrowia i wydolności fizycznej.
 

Metody przyrządzania posiłków

Zalecane:

Przeciwwskazane:

Przykładowy jadłospis

I posiłek

II posiłek

III posiłek

IV posiłek

V posiłek