F16 Substancje halucynogenne

Historia, dostępność, drogi podania


Używanie substancji narkotycznych przez człowieka potwierdzają znaleziska z epoki Neolitu(3 tysiące lat p.n.e.). Dawniej nie były one zażywane dla przyjemności, lecz służyły nawiązaniu kontaktu z duchami, bogami, zazwyczaj podczas uroczystości religijnych. Od XIX wieku substancje halucynogenne wykorzystywano do „rozwoju świadomości”, twórcy próbowali w swych dziełach przedstawić zniekształcony świat, jaki poznali pod wpływem narkotyków, szukali nowych, odmiennych wrażeń. Nam szczególnie znane są prace Stanisława Ignacego Witkiewicza. XX wiek to wynalezienie syntetycznych halucynogenów, rozkwit kultury hipisowskiej, zjawiska te rozpowszechniły substancje halucynogenne. Zaliczamy do nich głównie związki pochodzenia roślinnego i kilka syntetycznych. Największą popularność wśród halucynogenów zyskały substancje pochodzenia naturalnego:  psylocybina, psylocyna, kwas ibotenowy, muscinol, muskazon, meskalina, ibogaina, alkaloidy tropanowe i syntetycznego LSD – 25, PCP, fencyklidyna. Związki te występują w grzybach, kaktusach, innych roślinach, jadzie ropuchy Bufo. W Polsce za surowiec do ich pozyskania służą naturalnie występujące:  Wilcza jagoda, Lulek czarny, Bieluń, grzyby: psylocybinowe, Buławinka czerwona, Muchomor czerwony.
Najczęściej spożywane są jako: grzyby surowe, suszone, nasiona bielunia,  substancjami syntetycznymi nasącza się papierki do ssania, nalepki, jednorazowe tatuaże, występują także w postaci tabletek, kapsułek, kryształów, płynu.  
Dominującą drogą podania jest forma doustna, jednak  przyjmuje się je także do worka spojówkowego, inhaluje, rzadko dożylnie.

Działanie, objawy obserwowane


 U osoby zażywającej obserwujemy : rozszerzenie źrenic, drżenie mięśni, mdłości, wzrost temperatury, poty. Zaburzenia emocjonalne:  napady śmiechu, euforię na zmianę z ospałością, napady czynnej agresji (bójki, samookaleczenia, samobójstwa), czasami wzmożony popęd seksualny.. Zaburzenia psychiczne: dezorientację, zaburzenia poczucia czasu, wyostrzenie percepcji barw (dominuje pomarańczowy i żółty), wyostrzenie słuchu i innych zmysłów, złudzenia wzrokowe, słuchowe, halucynacje i przeżycia mistyczne. Zaburzenia spostrzegania wywołane przez halucynogeny są opisywane jako modyfikacje percepcji. Osoba znajdująca się pod wpływem narkotyku często zdaje sobie sprawę z tego, że ukazują  się jej iluzje. Tylko niektóre, mniej popularne substancje halucynogenne  jak dimetylotryptamina czy atropina mogą powodować prawdziwe halucynacje.  

Zagrożenie


Używanie substancji halucynogennych może skończyć się poważnym urazem psychicznym. Osoby niestabilne emocjonalne mogą doznać przedłużającej się reakcji psychotycznej, narkotyki te mogą być spustem do rozwoju ukrytych chorób psychicznych. Obserwowano rozwój zaburzeń schizofrenicznych, depresji i paranoi.  Zaburzenia świadomości, emocjonalne i psychotyczne po użyciu nierzadko kończą się tragicznie np. wypadkiem, trwałym okaleczeniem lub samobójstwem. Pomyłka grzybów, Muchomora czerwonego z innym Muchomorem może spowodować śmierć. Duża toksyczność stanowi zagrożenie dla narządów wewnętrznych, szczególnie wątroby i nerek.

Uzależnienie


Halucynogeny z reguły przyjmowane są nieregularnie. WHO(Światowa Organizacja Zdrowia) określa uzależnienie od substancji halucynogennych jako słabo wyrażoną zależność psychiczną, przy braku zależności fizycznej i braku zwiększenia tolerancji (LSD, meskalina). Dotychczas nie udowodniono włączenia tych substancji do szlaków metabolicznych.