Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8

Podwójna diagnoza

Dwa razy więcej nie zawsze cieszy…, czyli kilka słów o podwójnej diagnozie

 

Diagnoza jednej choroby bywa bardzo często trudnym, stresującym wydarzeniem w życiu. Co zatem się dzieje, kiedy osoba zaczyna borykać się z dwiema chorobami? Krótki opis tego czym jest „podwójna diagnoza” oraz jak wyglądają procedury terapeutyczne w jej przypadku,  znajdziecie Państwo w artykule poniżej.

Sytuacja, w której dochodzi do wystąpienia dwóch równoznacznych zaburzeń psychicznych, gdzie jedno oznacza uzależnienie od substancji psychoaktywnej a drugie chorobę psychiczną nosi miano tzw. „podwójnej diagnozy”, czy też „podwójnego rozpoznania” [7]. Na łamach literatury oraz w dyskusjach coraz więcej miejsca poświęca temu zagadnieniu, gdyż wg analiz Instytutu Zdrowia Psychicznego Stanów Zjednoczonych liczba osób chorych psychicznie i uzależnionych wzrasta. Szacuje się, że około połowa chorych na schizofrenię nadużywało substancji psychoaktywnych (najczęściej alkohol, kanabinole, kokaina)[5].  Ponad 67% osób cierpiących na zaburzenia afektywne dwubiegunowe nadużywa lub jest uzależniona od substancji psychoaktywnych (najczęściej nikotyna, alkohol, leki uspokajające, narkotyki)[2].

Ze względu na różnice w przebiegu oraz obraz objawów w chorobach psychicznych poniżej zostaną zaprezentowane krótkie informacje o podwójnej diagnozie w oparciu o schizofrenię oraz zaburzenia afektywne i lękowe.

Schizofrenia oraz psychozy

Spożywanie alkoholu lub narkotyków może wiązać się z wcześniejszym początkiem choroby [1,5]. Breakey i wsp. zauważyli, że wśród cierpiących na schizofrenię oraz nadużywających substancji psychoaktywnych obserwowano wcześniejszy początek choroby o cztery lata w porównaniu do chorych, którzy nie mieli kontaktu z narkotykami [1]. Cięższy przebieg choroby, częstsza odporność na leki, więcej niepożądanych objawów polekowych, większe zagrożenie HIV oraz trudniejsza współpraca w leczeniu to czynniki, które wiążą się z przyjmowaniem substancji psychoaktywnych przez osoby chore [4,5,9]

Zaburzenia afektywne oraz lękowe

Przyjmowanie substancji psychoaktywnych przez osoby z tendencją do zaburzeń afektywnych może skutkować: wcześniejszym pojawieniem się choroby, zwiększonym ryzykiem nawrotu choroby oraz bardziej dotkliwą i bolesną w konsekwencjach głębokością zaburzeń. Szacuje się, że 90% pacjentów chorujących na depresję i alkoholizm, doświadcza obniżonego nastroju w skutek nadużywania alkoholu, a tylko 10% spożywa alkohol w celu łagodzenia objawów depresji, która wystąpiła zanim rozwinęło się uzależnienie. Pacjenci, którzy doświadczają smutku, lęku, napięcia, utraty motywacji do działania spożywają alkohol w celu zredukowania uciążliwych objawów („samoleczenie”).  Alkohol, marihuana, kokaina, środki halucynogenne mogą wywoływać częstsze występowanie faz w chorobie afektywnej dwubiegowej. Mogą prowadzić do nasilenia lęku, wystąpienia objawów psychotycznych oraz manii a w konsekwencji i depresji [3].

Leczenie pacjentów z podwójna diagnozą

Istnieją procedury terapeutyczne, które wyznaczą wspólny mianownik pomocy osobom borykającym się z chorobą psychiczną i uzależnieniem.  Głównym celem leczenia jest przystosowanie się do życia z chorobami, następuje to poprzez umiejętność rozpoznawania nawrotów zaburzeń, zapobieganie tendencjom suicydalnym, zapobieganie nawrotom choroby, wsparcie dla pacjenta oraz rodziny, zdobycie rzetelnej wiedzy na temat uzależnienia oraz chorób współistniejących, poprawa interpersonalnego funkcjonowania w okresach wycofania się objawów choroby, sposobów radzenia sobie z trudnościami oraz zapobieganie stygmatyzacji chorych oraz motywowanie pacjenta do leczenia długoterminowego [4,5]. Na początku leczenia istotne jest osiągnięcie stabilizacji obu zaburzeń. Decyzję o konieczności leczenia stacjonarnego lub w warunkach ambulatoryjnych podejmuje lekarz ze względu na stan pacjenta [5].

Leczenie farmakologiczne

 

Szerokie spektrum działania substancji psychoaktywnych oraz specyfika i różnorodność chorób psychicznych powodują, że podwójna diagnoza jest obszarem szczególnie wymagającym, gdyż terapeuci uzależnień, psycholodzy powinni posiadać specjalistyczną wiedzę oraz umiejętności pracy z osobami chorymi psychicznie. Jest to szczególnie istotne z punktu widzenia formułowania optymalnych, dostosowanych do możliwości pacjenta celów [6,8]. Pacjenci z podwójna diagnozą wymagają opieki lekarskiej i terapeutycznej, dostosowanej do potrzeb osób chorych psychicznie, dlatego też bywa tak, że osoby z „podwójnym rozpoznaniem” nie utrzymują się w tradycyjnych placówkach leczenia odwykowego.

Literatura cytowana

1.      Coben J., Levy S.J., (1998). Chory psychicznie nadużywający substancji psychoaktywnych. Czyj pacjent? (tłum.: Łukasz Święcicki). Wyd: PARPA. Warszawa

2.      Grabski B., Dudek D., (2007). Współwystępowanie zaburzeń psychicznych a choroba afektywna dwubiegunowa. Wyd. Komitet Redakcyjno – Wydawniczy Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego.

3.      Colom F., Vieta E., (2006) Podręcznik psychoedukacji w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych. Wyd. Medipage

4.      Meder J., (2004). Pacjenci z podwójną diagnozą – problemy diagnostyczne i terapeutyczne. Wyd. Komitet Redakcyjno – Wydawniczy Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego

5.      Meder J., Kałwa A., Rosenfeld M., (2006). Podwójna diagnoza – podwójne problemy, aktualne koncepcje terapeutyczne. W: Psychiatria. T.3. nr 4. 154 - 159

6.      Jackowska E. (2009). Stygmatyzacja i wykluczenie społeczne osób chorujących na schizofrenię przegląd badań i mechanizmy psychologiczne. W: Psychiatria Polska. T. XLIII. Nr 6. 655 - 670

7.      Konarzewska B., Popławska R., Galińska B., Szulc  A., Markowski T. (2007). Wpływ uzależnienia od alkoholu na przebieg i obraz kliniczny schizofrenii. W: Psychiatria Polska.  T XLI. Nr 5. 716 – 723

8.      Kandel I. (2007). Program terapeutyczny dla pacjentów z podwójną diagnozą, nadużywających substancji psychoaktywnych. W: Psychiatria Polska. T XLI. Nr 5. 727 – 736

9.      Mueser K.T. Gingerich S. (2008). Życie ze schizofrenią. Rebis